5 Złotych 1928 – Nike. Symbolika zwycięstwa w srebrze II Rzeczypospolitej
W panteonie polskich monet kolekcjonerskich szczególne miejsce zajmuje seria pięciozłotówek z okresu międzywojennego, a wśród nich prawdziwa królowa – 5 złotych z 1928 roku z wizerunkiem bogini Nike. To moneta, która swoim kunsztem artystycznym i głęboką symboliką wykracza daleko poza swoje czysto płatnicze przeznaczenie. Wyobraź sobie srebrny krążek, na którym wyryto nie tylko nominał, ale także ducha walki, wolności i odrodzenia państwa polskiego po 123 latach niewoli. W naszym sklepie, który jest świątynią dla pasjonatów numizmatyki, pragniemy zaprosić Cię do odkrycia tajemnic tej niezwykłej monety.
Moneta 5 złotych wzoru 1928 roku, potocznie nazywana "Nike", została zaprojektowana przez wybitnego rzeźbiarza Edmunda Bartłomiejczyka. Jest powszechnie uważana za jeden z najpiękniejszych polskich pieniędzy obiegowych w historii. Na rewersie monety widnieje klęcząca postać uskrzydlonej Nike – greckiej bogini zwycięstwa. W prawej ręce unosi ona wieniec laurowy, symbol chwały i triumfu, w lewej natomiast trzyma tarczę. Całość kompozycji jest dynamiczna, pełna patosu i dumy. Postać Nike została przedstawiona na tle stylizowanej wstęgi orderu Virtuti Militari – najwyższego polskiego odznaczenia wojskowego. To nie przypadek. Moneta ta została wybita dla uczczenia dziesiątej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, a jej symbolika miała przypominać o heroicznym wysiłku narodu w walce o wolną ojczyznę.
Awers monety przedstawia godło państwowe – orła w koronie, otoczonego napisem "RZECZPOSPOLITA POLSKA" oraz nominałem "5 ZŁOTYCH" i rokiem emisji "1928". Moneta została wybita w srebrze próby 750, ważyła 9 gramów, a jej średnica wynosiła 27 milimetrów. Nakład monety nie był jednolity. Oprócz egzemplarzy bitych dla celów obiegowych, wybito również niewielką ilość monet w tzw. wysokim reliefie (wypukłości), które charakteryzują się głębszym, bardziej plastycznym rysunkiem. Te właśnie egzemplarze są dziś prawdziwymi "białymi krukami", osiągającymi na aukcjach astronomiczne ceny. Różnice między zwykłą monetą a wersją z wysokim reliefem są subtelne dla laika, ale dla wprawnego oka kolekcjonera stanowią o wszystkim. Na monetach z wysokim reliefem mięśnie Nike są bardziej zdefiniowane, fałdy szaty głębsze, a całość sprawia wrażenie wręcz rzeźby przeniesionej na monetę.
Ze względu na wiek i wartość, pięciozłotówka z Nike wymaga absolutnie profesjonalnego przechowywania. Srebro, z którego jest wykonana, jest metalem reaktywnym, który z czasem ulega naturalnemu procesowi utleniania, pokrywając się tzw. patyną. Dla wielu kolekcjonerów patyna jest pożądana, ponieważ nadaje monecie szlachetny, starodawny wygląd i chroni ją przed dalszymi reakcjami. Należy jednak rozróżnić piękną, równomierną patynę od brzydkich, zielonkawych lub czarnych plam, które są wynikiem nieprawidłowego przechowywania w wilgoci lub w obecności agresywnych chemikaliów.
Aby uchronić monetę przed niekontrolowanymi procesami chemicznymi i uszkodzeniami mechanicznymi, absolutną podstawą jest umieszczenie jej w indywidualnym, bezkwasowym kapslu. Rynek oferuje dziś zaawansowane technologicznie rozwiązania, takie jak kapsle Ultra Intercept, których materiał aktywnie pochłania szkodliwe gazy (siarkowodór, chlor), odpowiedzialne za korozję srebra. Taki kapsel tworzy wokół monety kontrolowaną atmosferę, spowalniając procesy starzenia i zabezpieczając przed "chorobą cyny" czy innymi niepożądanymi zmianami. Pamiętajmy, że nowoczesne monety bulionowe czy kolekcjonerskie często są pakowane w kapsle już przez mennicę. W przypadku historycznej "Nike", samodzielny wybór odpowiedniego kapsla o średnicy 27 mm to inwestycja w zachowanie jej wartości na kolejne dziesięciolecia.
Gromadzenie tak cennych monet, jak 5 złotych z Nike, to nie tylko przyjemność, ale i odpowiedzialność. Warto zainwestować w sejf lub skrzynkę numizmatyczną, która pomieści całą kolekcję, chroniąc ją dodatkowo przed światłem i wahaniami temperatury. Regularne, ale niezbyt częste, przeglądanie zbioru w rękawiczkach pozwoli na bieżąco kontrolować stan monet i cieszyć się ich pięknem bez ryzyka uszkodzenia.
Stań się posiadaczem kawałka polskiej dumy narodowej. Sięgnij po srebrną Nike i pozwól, by bogini zwycięstwa zagościła w Twojej kolekcji!
